Yayın Türü: Akademik Süreli Yayın Yayımcı: Kamu Yönetimi Derneği Publicus - Kamu Yönetimi Araştırmaları Dergisi, bir kamu yönetimi dergisidir. Publicus, Kamu Yönetimi Derneği’nin resmi yayın organıdır. Her yıl Haziran ve Aralık aylarında olmak üzere yılda iki defa çevrimiçi ve ücretsiz yayımlanan açık erişimli ulusal bilimsel hakemli bir dergidir. Türkçe ve İngilizce dillerinde yayın yapar. Publicus her yıl son teslim tarihleri 15 Nisan ve 15 Ekim olmak üzere yeni sayısı için makale çağrısına çıkar. Dergide yayımlanan yazılardan ve aktarılan görüşlerden yazarlar sorumludur. İletişim: publicus@kamuyonetimi.org.tr Sosyal Medya Hesaplarımız: X/Twitter: @Publicus_2024 LinkedIn: Publicus Journal
Dergide yayımlanan yazılara telif ücreti ödenmez. Yayımlanan yazıların telif hakları yazara/yazarlara aittir. Bununla birlikte, dergi, bilimsel içeriğe evrensel açık erişimin desteklenmesini ve geliştirilmesini gözetir. Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 (CC BY-NC-ND 4.0) Lisansına uygun olarak, bilimsel kaynak gösterme ve atıf yapma kurallarına uygun olmak şartıyla, dergide yayımlanan yazıların, ticari amaç haricinde kopyalanmasına, düzenlenmesine, dağıtılmasına ve yeniden kullanılmasına izin verir.
Telif Hakkı (c) 2026 Eserin telif hakkı yazara aittir. https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Bir Öğrencisinin Gözünden Nermin Abadan-Unat: Bir Cumhuriyet Aydınına Veda
Demokrasinin Lojistiği: Ontario Seçimlerine İçeriden Bakmak
Türkiye’de Kamu Yönetimi Eğitiminin Lisansüstü Tezler Bağlamında İncelenmesi: Hacettepe Üniversitesi Örneği
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de kamu yönetimi eğitimi alanyazınına lisansüstü tezlerin incelenmesi suretiyle katkıda bulunmaktır. Türkiye’de kamu yönetimi eğitimi ile ilgili akademik nitelikteki mevcut çalışmalar incelendiğinde ders içerikleri ve tezler üzerinden yürüyen iki ayrı çalışma kolu bulunduğu tespit edilmiştir. Bu amaçla gerçekleştirilen araştırmanın konusunu Hacettepe Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümünde yazılan lisansüstü tezler oluşturmaktadır. Araştırma bir betimsel içerik analizi olarak tasarlanmış, ulaşılan belgeler doküman analizi (belge incelemesi) yöntemi ile değerlendirilmiştir. Hacettepe Üniversitesi Açık Erişim Sistemi üzerinden erişilen toplamda 106 adet lisanüstü tez belirlenen alt başlıklar kapsamında MAXQDA 2024 Nitel Veri Analizi Programı kullanılarak kodlanmış, kategorize edilmiştir. Tezlerin türü, yılı, danışman unvanı, konuları ve anahtar kelimeler belirlenen analiz birimleridir. Elde edilen bulgulara göre yüksek lisans tezleri sayıca fazladır, en çok tezin yayımlandığı yıl 2022’dir, en çok sayıda tez çalışmasını profesörler yönetmişlerdir. Yerel yönetimler, kamu politikası ve dijitalleşme başlıkları da hem tezlerin konuları hem de anahtar kelimelerde öne çıkan başlıklardır. Araştırmanın sonuçlarından anlaşılmaktadır ki Hacettepe Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümünde son 13 yılda yazılan tezlerde yeni kamu işletmeciliği paradigması dahilindeki konularda çokça tez yazılmıştır. Söz konusu yaklaşıma ait kavramsal çerçeve tezlerin konuları ve içerikleri detaylı incelendiğinde net biçimde görülebilmektedir. Ancak bu sonuç tek başına, Hacettepe Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümünün kamu yönetimi eğitimi alanında temsil ettiği ekolü belirleme konusunda yeterli kanıt oluşturamamaktadır. Böyle bir kesin yargıya ulaşılabilmesi için daha geniş kapsamlı ve farklı analiz birimlerini içeren araştırmalarla sonucun desteklenmesi gerekmektedir. Araştırma sonuçlarının, kamu yönetimi eğitimi alanında çalışanlara, alanın genel görünümünün anlaşılması hususunda yardımcı olması umulmaktadır. Gelecekte yapılacak çalışmalar için önerilecek hususlar; incelenen tez sayısının artırılması, kamu yönetimi eğitiminde farklı yaklaşımları temsil eden diğer okulların da araştırmaya dahil edilerek daha kapsamlı ve karşılaştırmalı bir analizin yapılması şeklindedir. Bu hususlar göz önüne alındığı takdirde kamu yönetimi eğitimine dair Türkiye’deki mevcut durumun daha kapsamlı ve detaylı bir fotoğrafının gözler önüne serilmesi mümkün olacaktır.
Yönetsel Aklın Dönüşümü: İdeal İyi’den Teknik ve Pragmatik İyi’ye Yönetsel Bir Arayış
Bu çalışma, modern yönetim anlayışının teknik, rasyonel ve performans merkezli yapısını felsefi ve tarihsel bir perspektiften eleştirel biçimde incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, yönetsel aklın tarihsel dönüşümünü “ideal iyi”den “teknik ve pragmatik iyi”ye doğru gerçekleşen bir kopuş olarak tartışmaktır. Bu çerçevede Antik Çağ’da Platon’un erdem, adalet, ölçülülük ve iyi yaşam düşüncesi; Stoacı gelenekte Seneca’nın yöneticide acıma, özdenetim ve ahlaki sorumluluk vurgusu; Osmanlı devlet pratiğinde Lalalık müessesesinin yönetici yetiştirme işlevi; Machiavelli’nin fiilî gerçeklik ve iktidarın korunması merkezli pragmatik siyaset anlayışı; Nietzsche’nin Platoncu ahlak eleştirisi ve modern dönemde teknik aklın yükselişi birlikte ele alınmaktadır. Çalışmanın temel iddiası, modern yönetim düşüncesinin insanı, erdemi ve adalet arayışını yönetsel sürecin merkezinden uzaklaştırdığı; bunun yerine verimlilik, rasyonellik, ölçülebilirlik, performans ve kurumsal başarı gibi teknik ölçütleri yönetimin asli amacı haline getirdiğidir. Bu dönüşüm, yalnızca yönetim tekniklerindeki bir değişim değil, aynı zamanda insan, toplum, iktidar ve iyi yaşam kavrayışındaki köklü bir ontolojik ve epistemolojik kırılmadır. Makale, Platon’dan Seneca’ya ve Osmanlı Lalalık kurumuna uzanan çizgide yöneticiliğin ahlaki bir sorumluluk olarak düşünüldüğünü; Machiavelli, Darwinci kırılma, Nietzscheci eleştiri ve modern bürokratik-rasyonel yönetim anlayışıyla birlikte bu sorumluluğun giderek teknik-pragmatik bir başarı mantığına dönüştüğünü ileri sürmektedir. Sonuç olarak çalışma, çağdaş yönetim düşüncesinin içine düştüğü huzursuzluğun temelinde “iyi insan olma ideali”nin yönetsel akıldan dışlanmasının bulunduğunu savunmakta ve iyiliğin, diğerkâmlığın, adaletin ve insani sorumluluğun yeniden yönetsel aklın merkezine alınması gerektiğini tartışmaya açmaktadır.
Doç. Dr. Selim Çapar ile Mülki İdare ve İdare Tarihi Araştırmaları Üzerine Söyleşi
“Ali Dinçer 1. Sosyal Demokrat Belediyecilik Günleri” Etkinlik Raporu(18-19 Nisan 2026, Ankara)
Kentsel Yönetişimde Toplumsal Cinsiyetin Anaakımlaştırılmasının Kurumsallaşması: Barselona Toplumsal Cinsiyet Adaleti Planlarının (2016-2020 ve 2021-2025) Karşılaştırmalı Analizi
Kentsel alanlar hızla genişlemesine rağmen, bu dönüşüm süreçlerinde kadınların özgül ihtiyaç ve riskleri çoğu zaman yeterince dikkate alınmamaktadır. Kadınlar kentsel yönetişimde politika oluşturma ve karar alma süreçlerine katılma hakkına sahip olmakla birlikte, yaş, toplumsal cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, din, sosyo-ekonomik statü ve engellilik gibi çoklu eşitsizlik eksenleri (intersectionality) nedeniyle bu süreçlere katılımda önemli yapısal engellerle karşılaşmaktadır. Bu durum, politika yapım süreçlerinde kapsayıcı ve toplumsal cinsiyete duyarlı kurumsal mekanizmaların geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, kamu politikalarının tüm aşamalarına toplumsal cinsiyet perspektifinin sistematik biçimde entegre edilmesini ifade eden toplumsal cinsiyetin anaakımlaştırılması (gender mainstreaming) yaklaşımı öne çıkan stratejilerden biridir. Kent politikalarında toplumsal cinsiyet perspektifinin yatay entegrasyonunu analiz etmek, kadınların karar alma süreçlerine katılımına etkisini değerlendirmek açısından önem taşımaktadır. Bu çalışma, Barselona örneği üzerinden toplumsal cinsiyet odaklı eylem planlarını incelemekte ve bu politikaların toplumsal cinsiyet eşitliği açısından sunduğu imkânları tartışmaktadır. Çalışmanın temel amacı, Barselona Belediyesi’nin 2016–2020 ve 2021–2025 Toplumsal Cinsiyet Adaleti Planları üzerinden toplumsal cinsiyetin anaakımlaştırılması yaklaşımının yerel yönetim düzeyinde nasıl kurumsallaştığını ve kentsel politika süreçlerine nasıl entegre edildiğini analiz etmektir. Çalışma, toplumsal cinsiyet perspektifinin belediye yönetiminin karar alma, bütçeleme, katılım, politika tasarımı ve izleme-değerlendirme süreçlerine hangi araçlarla entegre edildiği sorusuna odaklanmaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemine dayalı karşılaştırmalı doküman analizi yaklaşımıyla yürütülmüştür. Çalışmada Barselona Belediyesi’nin Toplumsal Cinsiyet Adaleti Planları, ilgili kurumsal raporlar, politika belgeleri ve izleme-değerlendirme dokümanları incelenmiştir. Analiz sürecinde kurumsal kapasite, yatay entegrasyon, katılımcı yönetişim, kesişimsellik, uygulama araçları ve politika değerlendirme mekanizmaları temel ölçütler olarak kullanılmıştır. Çalışmanın bulguları, Barselona örneğinde toplumsal cinsiyetin anaakımlaştırılması yaklaşımının yalnızca söylemsel bir eşitlik politikası olarak değil, belediye yönetiminin bütününe yayılan kurumsal bir yönetişim stratejisi olarak yapılandırıldığını göstermektedir. Özellikle ikinci plan döneminde kesişimsellik yaklaşımının güçlendiği, katılımcı mekanizmalarının genişlediği, toplumsal cinsiyet bütçelemesi ve etki değerlendirme araçlarının sistematikleştiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, kurumsal kapasite farklılıkları, uygulama açığı ve politika çıktılarının ölçülmesine ilişkin sınırlılıkların devam ettiğini de ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, toplumsal cinsiyetin anaakımlaştırılmasının yerel yönetim düzeyinde kurumsallaşmasının yalnızca hukuki düzenlemelere değil; siyasal irade, kurumsal koordinasyon, feminist hareketlerin etkisi ve katılımcı yönetişim kapasitesi gibi çok boyutlu faktörlere bağlı olduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, ilgili literatüre yerel düzeyde kurumsal dönüşüm süreçlerini karşılaştırmalı olarak analiz ederek katkı sunmaktadır.
Barselona Toplumsal Cinsiyet Adalet Planları
Toplumsal Cinsiyetin Anaakımlaştırılması
Yeni Kamu İşletmeciliği Paradigmasının Politika Belgelerine Yansıması: 7552 Sayılı İklim Kanunu Üzerine Bir Analiz
Antropojenik iklim değişikliği konusunda oluşan uluslararası bilimsel ve kurumsal konsensüs artık iklim değişikliği olgusunun varlığını sorgulamak yerine; hükümetlerin iklim değişikliğinden kaynaklı çok boyutlu krizlerin etkilerine yönelik stratejik kamu politikası araçlarını devreye sokmaya ve idari mekanizmaları yapılandırmaya itmiştir. Bu kapsamda 7552 sayılı İklim Kanunu, Türkiye’nin iklim değişikliği politikalarının piyasa temelli yönetilmesini, planlanmasını, denetlenmesini genel hatlarıyla belirleyerek; kurumsal mimarinin şekillenmesini ve piyasa aktörlerinin iklim değişikliği konusunda devlete olan sorumluluk ve yükümlülüklerini düzenleyen temel kanun olarak yürürlüğe girmiştir. Kanun, iklim politikaları açısından bir reform belgesi olarak değerlendirildiğinde devlet-piyasa ilişkisini odağına alan ve devletin düzenleyicilik işlevinin kapsamını ve yönünü belirleyen bir reform programının parçası olarak görülebilir. Reform programlarının ise yönetim stratejileri belirlenirken çağın egemen yönetim paradigmalarından etkilenmemesi neredeyse olanaksızdır. Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımı ise son on yıllarda kamu yönetimi reformlarının yönünü teorik ve pratik düzlemde belirleyici bir rol oynamıştır. Bu çalışma, 7552 sayılı İklim Kanunu’nun Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımının ilke ve değerleriyle ilişkisini incelemektedir. Çalışmada metin analizi yöntemi kullanılarak iklim yönetimi için tasarlanan kurumsal yapının ve süreçlerin ne dereceye kadar Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımının ilke ve değerleriyle yakınsama gösterdiği sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmanın analitik çerçevesi, Christopher Hood’un “The Middle Aging of New Public Management: Into the Age of Paradox?” adlı çalışmasında ele aldığı doktrinler referans alınarak oluşturulmuştur. Kanun’un doktrinlerle olan uyum ilişkisi çok düşük-düşük-orta-yüksek-çok yüksek düzey şeklinde sınıflandırılarak analiz edilmiştir. Kanunun piyasacılık, sözleşmecilik gibi araçlara çok sık vurgu yapması nedeniyle Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımıyla uyumlu gibi görünse de elde edilen bulgular neticesinde sadece iki doktrinle yüksek uyumluluk bulunduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak kanunun açık performans standartları ve ölçütleri, çıktıların kontrol edilmesine odaklanma doktrinleriyle yüksek düzeyde; profesyonel yönetim, özel sektör yönetim usullerinin uygulanması doktrinleriyle ortay düzeyde; kamu sektöründeki birimlerin ayrışması, kaynak kullanımında disiplin ve tasarruf ve rekabete geçiş doktrinleriyle düşük düzeyde uyumluluk gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Latin Amerika Ülkelerinde Kamucu Politikaların Uygulanması (1998-2015)
Kamucu politikalar özü itibarıyla kamu yararı göz önünde bulundurularak planlanan ve hayata geçirilen politikaları işaret eder. Bu bağlamda kamucu politikalar açısından temel özellikler toplumda yer alan dezavantajlı konumdaki bireyleri de içerecek biçimde eşitlikçi bir mantığa sahip olması ve kamu harcamalarının doğrudan devlet tarafından ve temel yurttaş hakları ile ilgili olan eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik gibi alanlar üzerinde yoğunlaşarak bu hizmetlerin yurttaşlara bedelsiz olarak sağlanmasıdır. Kamucu politikaların özü, kamulaştırmalardır. Kamulaştırma süreçleri hem devrimden sonra Küba’da hem de Venezuela ve Bolivya gibi diğer Latin Amerika ülkelerinde uygulamaya geçirilmiştir. Küba’da kamucu politikalar devrimden sonra hayata geçirilmeye başlanmışken Venezuela ve Bolivya gibi ülkelerde neoliberal politikalara tepki olarak ortaya çıkan halk hareketleri sonucunda iktidara gelen Chavez ve Morales gibi liderler eliyle hayata geçirilmiştir. Gerek sosyalist ülkelerde gerekse Latin Amerika ülkelerinde oluşturulan yeni anayasalar kamucu politikaların uygulanmasında önemli birer dayanak noktası oluşturmuştur. Bu anayasalar aracılığı ile özellikle en temel kamusal hizmetlerden olan ve temel bir yurttaş hakkı olarak addedilen eğitim, devlet eliyle güvence altına alınmıştır. Anılan ülkelerde uygulamaya konulan kamucu eğitim politikalarının en belirgin özellikleri arasında eğitimin ücretsiz oluşu, devletin ayrım gözetmeksizin dezavantajlı olarak nitelendirilen toplumsal kesimlerin eğitime ulaşma hakkını garanti altına alması sayılabilir. Ancak sosyalist bir ülke olan Küba’da özel okullar mevcut değil iken diğer Latin Amerika ülkelerinde özel okulların var olduğunu da not etmek gerekir. Ancak çeşitli kotalar aracılığıyla nüfusun dezavantajlı toplumsal kesimlerinin özel okullarda eğitim görme imkânından yararlandırılması çıkarılan yasalar aracılığıyla güvence altına alınmıştır. Ayrıca kamucu politikaların hayata geçirilmesinin bir neticesi olarak artan kamu yatırımları nedeniyle anılan ülkelerde özel okul sayıları Ekvador haricinde giderek düşme eğilimine girmiştir. Söz konusu ülkelerde devlet tarafından eğitime yapılan kamu harcamalarının oranı her geçen yıl artma eğiliminde olmuştur. Dolayısıyla uygulanan kamucu politikaların bir sonucu olarak bu ülkelerde nüfusun yoksul kesimlerinin eğitime katılma oranı her düzeyde giderek artan bir ivme yakalamıştır. Bunun dışında kamucu eğitim politikaları aracılığıyla bölgesel düzeydeki farklılıklar da en düşük seviyeye indirilmeye çalışılmıştır.
Arazi Düzenlemeleri ve Afet Yönetim Planlarının Entegrasyonu: Kamusal Kaynak Optimizasyonu Üzerine Bir Değerlendirme
Afetler yalnızca can ve mal kayıplarına neden olmakla kalmamakta, aynı zamanda kamu bütçesi üzerinde uzun vadeli yükler oluşturmaktadır. Özellikle yıkıcı depremler sonrasında konutlar, kamu binaları, ulaşım, enerji ve eğitim altyapılarında meydana gelen hasarlar, kamu kaynaklarının önemli bir bölümünün yeniden inşa ve iyileştirme faaliyetlerine yönlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle afet yönetiminde yalnızca müdahale kapasitesinin artırılması yeterli olmayıp, afet öncesinde riskleri azaltan planlama yaklaşımlarının geliştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda, arsa ve arazi düzenlemeleri ile afet yönetim planlarının bütünleşik biçimde ele alınması hem risklerin azaltılması hem de afet sonrası kamusal maliyetlerin sınırlandırılması açısından stratejik bir araç olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, afet yönetim planlarının arazi düzenlemeleriyle entegrasyonunun kamu kaynaklarının etkin kullanımına katkılarını incelemektedir. Araştırmada, afet öncesi alınan önleyici tedbirlerin afet sonrası kamu harcamalarına etkileri değerlendirilmiş; ABD’deki 1994 Northridge Depremi ve Tayvan’daki 1999 Chi-Chi Depremi örneklerinden yararlanılarak arazi düzenlemelerinin risk azaltma ve dayanıklılık oluşturmadaki rolü analiz edilmiştir. Ayrıca Türkiye ve Japonya örnekleri üzerinden hukuki altyapı ve planlama sistemleri karşılaştırılmıştır. Araştırma, nitel yöntemlerden doküman analizine dayanmaktadır. Şehircilik mevzuatı, afet yönetim planları, ulusal politika belgeleri ve uluslararası afet risk azaltma çerçeveleri incelenmiştir. Bulgular, Sendai Afet Risklerinin Azaltılması Çerçevesi ile en güçlü uyumun 3194 sayılı İmar Kanunu ve 6306 sayılı Kanun tarafından sağlandığını göstermektedir. Buna karşılık, 7221 sayılı CBS Kanunu, TARAP ve TASİP orta düzeyde uyum sergilerken, TAMP’ın arazi düzenlemeleriyle ilişkisinin daha sınırlı olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, afet maliyetlerinin azaltılmasında müdahale odaklı yaklaşımların tek başına yeterli olmadığını ortaya koymaktadır. Afet planlarıyla entegre edilmiş arazi düzenlemeleri ve CBS tabanlı bütünleşik planlama uygulamaları, hem afetlere karşı dirençli yerleşimlerin oluşturulmasına hem de kamu kaynaklarının sürdürülebilir ve etkin yönetimine önemli katkılar sağlayacaktır.
Türkiye’de Adalet Bakanı Profili Üzerine Bir Araştırma (1920-2026)
Adalet Bakanlığı, hukuk devletinin işlerliği, yargı teşkilatının yönetimi ve adalet hizmetlerinin sunumu açısından devlet örgütlenmesinin en kritik kurumlarından biridir. Bakanlık, bir yandan yargının kurumsal ihtiyaçlarının karşılanmasında ve adalet politikalarının oluşturulmasında merkezi bir rol üstlenirken, diğer yandan yürütme organı ile yargı arasındaki ilişkinin kesişim noktasında yer almaktadır. Literatürde adalet bakanlığının araştırma konusu olarak incelendiği çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Türk idare tarihi alanındaki çalışmalarda, bakanlığın öncülleri olarak kabul edilebilecek kurumlara odaklanılmaktadır. Diğer çalışmalarda ise çeşitli faktörler arasındaki ilişkileri incelemek için adalet bakanlığı personeli veya hizmet sunum araçları örneklem olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte, mevcut çalışmalarda, adalet bakanı profilini inceleyen bir araştırma bulunmamaktadır. Söz konusu eksikliğin giderilmesi ve Türkiye’deki adalet bakanı profilinin incelenmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, 1920’den günümüze kadar geçen 106 yıllık süreçte adalet bakanı olarak görev yapan 74 bakanın yaş, cinsiyet, eğitim durumu, meslek, doğum yeri, görev süresi, diğer bakanlıklardaki bakanlık deneyimi ve atanma şeklini kapsayan bir veri seti oluşturulmuştur. Veri setinin frekans ve dağılım analizine dayanarak, Türkiye’deki adalet bakanı profiline ilişkin bulgulara ulaşılmıştır. Çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. İlk bölüm; yürütme eliti veya bakan profilini konu edinen eserler ile özel olarak adalet bakanlarının konu edildiği çalışmalara değinen bir literatür özetini içermektedir. İkinci bölümde adalet bakanlığının Türkiye’deki tarihsel gelişimi iki alt başlıkta sunulmaktadır: Osmanlı Dönemi ve Milli Mücadele-Cumhuriyet Dönemi. Üçüncü bölümde ise araştırmanın amacı, yöntemi, örneklemi ve bulgularına yer verilmektedir. Sonuç bölümünde ise bulguların Türkiye’deki diğer bakanlıklara ait var olan verilerle ve Batı demokrasilerine ilişkin araştırmalarda ulaşılan bulgularla karşılaştırmalı bir değerlendirmesi yapılmıştır.
Yerel Katılımda Engelleri Aşmak: Ciddi Masa Oyunu Deneyimi
Türkiye’de yerel katılım tartışmaları, çoğu zaman belediyelerin stratejik planları, politika belgeleri ve kurumsal katılım mekanizmaları etrafında şekillenmektedir. Bu tartışmaların, sahada vatandaş-politikacı ilişkisini, güven sorununu ve deneyimsel katılım pratiklerini ne ölçüde dönüştürdüğü sınırlı biçimde ele alınmaktadır. Yerel katılımın fiilî işleyişi, prosedürlerin varlığıyla birlikte vatandaşların katılım motivasyonuna, karar alıcılara duyulan güvene, bilgiye erişim imkânlarına ve aktörler arasındaki müzakere kapasitesine de bağlıdır. Etkisizlik duygusu, değişimin mümkün olmayacağı algısı, siyasete mesafe, yanlış anlaşılma ve yargılanma kaygısı gibi psikolojik ve siyasi kırılganlıklar; kurumsal kapasite eksiklikleri ve bilgi asimetrileriyle birleştiğinde yerel katılım süreçlerini zayıflatmaktadır. Bu çalışma, söz konusu engelleri görünür kılmayı ve ciddi masa oyunlarını yerel katılımda karşılıklı öğrenme, güven inşası, empati kurma ve uzlaşı üretme süreçlerini yapılandırabilecek yenilikçi bir araç olarak tartışmaktadır. Günümüzde ciddi masa oyunları, deneyimsel bir diyalog alanı açarak yerel katılım sürecindeki aktörlerin önceliklerini görünür kılan tamamlayıcı bir katılım aracı olarak deneyimlenmektedir. Bu çerçevede makale, ilgili literatürden ve Türkiye’deki sınırlı ciddi oyun deneyimlerinden hareketle, kentsel planlama süreçlerinde katılımcı müzakereyi desteklemek amacıyla kullanılan City Making 101 adlı ciddi masa oyununu “yeşil kamusal alan” senaryosu üzerinden betimleyici bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışma, yerel katılımda yaşanan psiko-sosyal engellerin aşılmasında ciddi masa oyunlarının hem sahada kullanılabilecek tamamlayıcı bir politika aracı hem de nitel araştırmalarda konumlandırılabilecek deneyimsel bir yöntem olarak ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca ciddi oyun deneyimlerinin başarısının, katılımcı sayısı veya memnuniyet düzeyi gibi nomotetik göstergelerle birlikte kurumsal öğrenme, demokrasiyi içselleştirme, davranışsal değişim ve katılım deneyiminin niteliği gibi idiografik ölçütler üzerinden de tartışılması gerektiğini savunmaktadır. Bu doğrultuda makale, ciddi masa oyunlarını yerel katılım sürecinde ortaya çıkan psiko-sosyal engellerin temel nedenlerini görünür kılabilecek, bu engelleri sahada tartışmaya açabilecek ve yerel demokrasi süreçlerine katkı sunabilecek deneyimsel bir araştırma aracı olarak değerlendirmektedir.
Lunapark ve Benzeri Yerlerde Kamusal Denetim ve Kontroller: Mevzuat Açısından Bir İnceleme
Boş vakitlerin değerlendirilmesine yönelik hizmetler sunan, çocuklar ve gençler başta olmak üzere pek çok kişi için eğlence merkezi olan lunapark ve benzeri oyun yerleri zaman zaman yaralanmalar ya da can kaybı ile sonuçlanan kazalara sahne olabilmektedir. Bu çerçevede lunapark ve benzeri yerlerin kişilerin can güvenliği ve esenliğini tehdit etmeyecek bir şekilde hizmet sunmasının en temel şartlarından birinin de kamusal denetim ve kontroller olduğu açıktır. Çalışmanın konusu, lunapark ve benzeri yerlerin kamusal denetimlerine ilişkin mevzuatın incelenmesi ve değerlendirilmesi olarak belirlenmiştir. Bu çalışma ile lunapark ve benzeri yerlerin kamusal denetimlerine ilişkin yürürlükteki mevzuatın yeterli olup olmadığının ortaya konulması ve yetersiz görülen taraflarına ilişkin öneriler geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma nitel araştırma yöntemleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Bu kapsamda literatür ve mevzuat incelemesi yanında konuyla doğrudan ilişkili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun görüş ve beyanlarından yararlanılmıştır. Lunapark kazaları ve sonuçlarına ilişkin bilgileri içeren ulusal bir veri sisteminin bulunmaması, verilere yalnızca medya aracılığıyla ulaşılmış olması, çalışmanın kısıtları arasında yer almaktadır. Bir diğer kısıt, literatürde konuya ilişkin çalışmaların sınırlı olmasıdır. Çalışmada öncelikle Türkiye’de son on beş yılda yaşanan lunapark kazaları ve bu kazaların sonuçlarına dair veriler ortaya konulmuştur. Sonrasında lunapark ve benzeri yerlere yönelik kamusal denetimlere ilişkin mevzuat incelemesi yapılarak kamusal denetimlerden sorumlu olan esas idarenin belediyeler olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte iş güvenliği ve sağlığı mevzuatı kapsamında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının da birtakım görev ve yetkileri olduğu ortaya konulmuştur. Mevcut düzenlemelerin eksik ve yetersiz yanları belirlenerek lunapark ve benzeri yerlerde can güvenliği ve esenliğin sağlanması bakımından gerek iş yeri sahiplerine düşen sorumluluklar gerek kamusal denetimlerin çerçevesini açık ve somut bir biçimde ortaya koyan normatif bir düzenlemeye ihtiyaç olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın, kamusal hizmetler, yerel yönetimler ve toplum esenliği açısından katkı sunması beklenmektedir.
Telif Hakkı (c) 2025 Yazar(lar) https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0
Emekli Sayıştay Uzman Denetçisi Levent Karabeyli ile Sayıştay Denetimi Üzerine Söyleşi
Koruyucu Devlet: Halk Egemenliği ile Anayasal Sadakat Arasında Liberal Demokrasinin Korunması
II. Uluslararası Kamu Yönetimi Kongresi: “Kamu Hizmetleri ve Kamusal Haklara Erişim” (30-31 Ekim 2025, Ankara)