Yeni Kamu İşletmeciliği Paradigmasının Politika Belgelerine Yansıması: 7552 Sayılı İklim Kanunu Üzerine Bir Analiz
DOI:
https://doi.org/10.65911/1x6ede34Anahtar Kelimeler:
Yeni Kamu İşletmeciliği- İklim Kanunu- İklim Değişikliği- İklim Politikası- Christopher HoodÖz
Antropojenik iklim değişikliği konusunda oluşan uluslararası bilimsel ve kurumsal konsensüs artık iklim değişikliği olgusunun varlığını sorgulamak yerine; hükümetlerin iklim değişikliğinden kaynaklı çok boyutlu krizlerin etkilerine yönelik stratejik kamu politikası araçlarını devreye sokmaya ve idari mekanizmaları yapılandırmaya itmiştir. Bu kapsamda 7552 sayılı İklim Kanunu, Türkiye’nin iklim değişikliği politikalarının piyasa temelli yönetilmesini, planlanmasını, denetlenmesini genel hatlarıyla belirleyerek; kurumsal mimarinin şekillenmesini ve piyasa aktörlerinin iklim değişikliği konusunda devlete olan sorumluluk ve yükümlülüklerini düzenleyen temel kanun olarak yürürlüğe girmiştir. Kanun, iklim politikaları açısından bir reform belgesi olarak değerlendirildiğinde devlet-piyasa ilişkisini odağına alan ve devletin düzenleyicilik işlevinin kapsamını ve yönünü belirleyen bir reform programının parçası olarak görülebilir. Reform programlarının ise yönetim stratejileri belirlenirken çağın egemen yönetim paradigmalarından etkilenmemesi neredeyse olanaksızdır. Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımı ise son on yıllarda kamu yönetimi reformlarının yönünü teorik ve pratik düzlemde belirleyici bir rol oynamıştır.
Bu çalışma, 7552 sayılı İklim Kanunu’nun Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımının ilke ve değerleriyle ilişkisini incelemektedir. Çalışmada metin analizi yöntemi kullanılarak iklim yönetimi için tasarlanan kurumsal yapının ve süreçlerin ne dereceye kadar Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımının ilke ve değerleriyle yakınsama gösterdiği sorusuna cevap aranmıştır. Çalışmanın analitik çerçevesi, Christopher Hood’un “The Middle Aging of New Public Management: Into the Age of Paradox?” adlı çalışmasında ele aldığı doktrinler referans alınarak oluşturulmuştur. Kanun’un doktrinlerle olan uyum ilişkisi çok düşük-düşük-orta-yüksek-çok yüksek düzey şeklinde sınıflandırılarak analiz edilmiştir. Kanunun piyasacılık, sözleşmecilik gibi araçlara çok sık vurgu yapması nedeniyle Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımıyla uyumlu gibi görünse de elde edilen bulgular neticesinde sadece iki doktrinle yüksek uyumluluk bulunduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak kanunun açık performans standartları ve ölçütleri, çıktıların kontrol edilmesine odaklanma doktrinleriyle yüksek düzeyde; profesyonel yönetim, özel sektör yönetim usullerinin uygulanması doktrinleriyle ortay düzeyde; kamu sektöründeki birimlerin ayrışması, kaynak kullanımında disiplin ve tasarruf ve rekabete geçiş doktrinleriyle düşük düzeyde uyumluluk gösterdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Alaca, İ. (2025). 7552 Sayılı Türkiye’nin İlk İklim Kanunu: Chantal Mouffe’un Agonistik Demokrasi Kuramı Bağlamında Bir Değerlendirme. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (86), 406-426. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1755824
Apaydın, A. (2025). İklim, İklim Değişimi ve 7552 Sayılı İklim Kanunu’nun Düşündürdükleri. B. Altunok (Ed.), 1. Acarıs Internatıonal Farabi Scıentıfıc Researches And Innovatıon Congress Book 15-16 November/2025 içinde (ss.108-123), Ankara/ Türkiye.
Baykal Fide, E. (2025). İklim Değişikliği İnkarcılığı: Türkiye’de İklim Kanunu Karşıtı Kampanya ve Protestolar. B. Altunok (Ed.), 6. Bilsel Internatıonal Truva Scıentıfıc Researches And Innovatıon Congress Book
15-16 March 2025 içinde (s. 566-567), Çanakkale/Türkiye.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun, No: 4990, RG: 21.10.2003/25266, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2003/10/20031021.htm# 7
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesine Yönelik Kyoto Protokolüne Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun, No: 5836, RG: 17.02.2009/27144, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2009/02/20090217-1.htm
Bölükbaşı, M. ve Yavuzaslan, K. (2025). İklim Kanunu Üzerinden Türkiye’de Ekonomik Dönüşümün Olası Yönelimleri: Avrupa Deneyimleriyle Kavramsal Bir Yaklaşım. H. F. Hanoo, E. Eyüpoğlu, S. Baskın (Ed.) 19. Uluslararası Güncel Araştırmalarla Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metinleri 04-08 Kasım/November 2025 içinde (ss. 452-463), Antalya/Türkiye.
Bulut, S. ve Korkmaz, S. (2025). Türkiye’de 2025 Yılında Yürürlüğe Giren İklim Kanununun Tarımsal Üretim Açısından Değerlendirilmesi. T. T. Zakirovich ve A. Bayar (Ed.) 7 Th Internatıonal Palestra Scıentıfıc Research Congress Proceedıngs Book October 29-31, 2025 içinde (ss. 468-475), Skopje/Macedonia.
Chereni, S., Sliuzas, R. V., Flacke, J., ve Maarseveen, M. V. (2020). The İnfluence Of Governance Rearrangements On Flood Risk Management in Kampala, Uganda. Environmental Policy and Governance, 30(3), 151-163.
Christensen, T., ve Lægreid, P. (2011). Complexity and Hybrid Public Administration—Theoretical and Empirical Challenges. Public Organization Review, 11(4), 407-423.
Çeçen, H. (2025). Türk İklim Kanunu'nun Kabulüne Giden Süreçte Türkiye'nin AB Müktesebatına Uyum Sürecinin Etkileri [Yayınlanmamış Bildiri]. Türk Hukukunda İklim Değişikliği ile Mücadele Alanında Güncel Gelişmeler Sempozyumu Aralık 2025, İstanbul/Türkiye.
Dan, S., Lægreid, P., ve Špaček, D. (2024). NPM Reconsidered: Towards The Study Of Enduring Forms of NPM. Public Management Review, 26(9), 2531-2541. https://doi.org/10.1080/14719037.2024.2375 561
Demirci, U. (2025). İklim Kanunu Ormancılık Sektörü İçin Neler Getiriyor?. S. Majewski, Y. Akhoundnejad, İ. Alkan, T. Elmas (Edt.), 7. Uluslararası Trakya Bilimsel Araştırmalar Kongresi 28-29 Ağustos 2025 içinde (ss. 98-116), Edirne/Türkiye.
Djuric, M., Milosevic, D., Filipovic, J., ve Ristic, S. (2013). Benchmarking As a Quality Management Tool in Public Administration. Engineering Economics, 24(4), 364-372.
Dursun, Ü. (2025). İklim Kanunu ve Sürdürülebilirlik Bağlamında Moda Tasarımında Yeni Eğilimler. M. Talas (Ed.), ASES II. Internatıonal Balkan Scıentıfıc Research Congress Book 29-31 October 2025 içinde (ss. 111-121), Gostivar/Macedonia.
Göçoğlu, V. ve Gündüz, O. (2020). Kamu Yönetimi Reformlarını Yeni Kamu İşletmeciliği Bağlamında Okumak. Ekonomi İşletme Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, 6(1), 1-16. https://izlik.org/JA66GW32UX
Güler, E. (2026). İklim Değişikliği Kanunları ve Türkiye’de İklim Değişikliği Kanunu’na Göre Yerel Yönetimler. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 225-248. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1722565
Gürçam, S. (2025). İklim Kriziyle Mücadele mi, Sermaye İçin Piyasa Mekanizmaları mı? Türkiye’nin İklim Değişikliği Kanunu Teklifi Üzerine Bir İnceleme. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 26(1), 37-52.
Haque, S. H. (2007). Revisiting the New Public Management. Public Administration Review 67, no. 1: 179–82. doi: 10.1111/j.1540-6210.2006.00705_5.x
Hood, C. 1991. “A Public Management for All Seasons?” Public Administration 69(1): 3–19. https:// doi.org/10.1111/j.1467-9299.1991.tb00779.x.
Hood, C., and B. G. Peters. (2004). “The Middle Aging of New Public Management: Into the Age of Paradox?” Journal of Public Administration Research and Theory 14(3): 267–282. https://doi.org/ 10.1093/jopart/muh019.
Hsieh H.F. ve Shannon SE. (2005). Three Approaches to Qualitative Content Analysis. Qual Health Res. 2005 Nov; 15(9), 1277-88. doi: 10.1177/1049732305276687.
Hughes, O. E. (2003). Public Management and Administration: An Introduction. (Third Edition), Palgrave Macmillan.
Hyndman, N., ve Lapsley, I. (2016). New Public Management: The Story Continues. Financial Accountability ve Management, 32(4), 385-408. https://doi.org/10.1111/faam.12100.
İklim Değişikliği Başkanlığı, https://iklim.gov.tr/karbon-piyasasi-danisma-kurulu-ilk-toplantisini-gerceklestirdi-haber-4568, Erişim: 28.03.2026.
İklim Kanunu, No: 7552, RG: 09.07.2025/32951, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/07/2025070 9 -1.htm, Erişim: 15.02.2026
Jurkonis, L., Merkliopas, Š., ve Gabulas, D. (2023). SOE Corporate Governance Reform in Lithuania-Explained ve Еmpirically Tested. Ekonomika, 102(1), 122-139.
Karasu, M. (2025). The Social Psychology of Climate Policy: A Thematic Analysis of Online Reactions to Türkiye’s First Climate Law. X. International Research Congress on Social and Education Sciences (INSAC-IRSEC 2025) içinde (ss. 29-30), Çanakkale/Türkiye.
Karasu, M. (2026). Dijital Kamusal Alanda Türkiye’nin İlk İklim Kanunu’na Tepkiler: Sosyal Psikolojik Bir Analiz. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi, 3(1), https://doi.org/10.5281/zenodo.18669913
Karcı, Ş. M. (2008). Yeni Kamu İşletmeciliği Yaklaşımının Temel Değerleri Üzerine Bir İnceleme. Akdeniz İİBF Dergisi, 8(16), 40-64.
Kaur, M., Kelin, J., Madrigal, G., Tennat, T., Phillips, E., Wemaere, L., ve Stola, I., (2023). Steering Responses to Climate Change From the Centre of Government: A Stocktaking. OECD Working Papers on Public Governance, No. 65, OECD Publishing, Paris, .
Kavraz, M. ve Candan, T. (2026). Köprüden Önce Son Çıkış: Küresel İklim Değişikliğiyle Mücadelede Uluslararası Hukukun Rolü Ve Yeni Ulusal İklim Kanunu. Legal Hukuk Dergisi, 23(277), 1-40.
Kılınç, M. (2026). Türkiye’de 7552 Sayılı İklim Kanununun Sivil Toplum Kuruluşları Perspektifinden Söylem Analizi ve Değerlendirmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 326-348. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1859873
Kim, Y. (2021). Searching for Newness in Management Paradigms: An Analysis of İntellectual History in US Public Administration. The American Review of Public Administration, 51(2), 79-106. https://doi.org/10.1177/0275074020956678.
Kuckartz, U. (2019). Qualitative Text Analysis: A Systematic Approach. In G. Kaiser ve N. Presmeg (Ed.), Compendium for Early Career Researchers in Mathematics Education (pp. 181-197). Springer.
Köse, M. (2025). Türkiye’de İklim Krizi’nin Yönetimi: 7552 Sayılı İklim Kanunu. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 10(2), 50-79. https://izlik.org/JA54BK57EW
Kocaman, E. (2026). Türkiye’nin İklim Kanunu’nda Sağlık Etkilerinin Değerlendirilmesi: Geleceğe Yönelik Politika Önerileri. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi. https://doi.org/10.55050/sarad.1811632, Erişim: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5366079.
Leblebici, D. N., Ömürgönülşen, U. ve Aydın, M. D. (2001). Yeni Kamu İşletmeciliği Yaklaşımında Önemli Bir Araç: Toplam Kalite Yönetimi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 123-135.
Milletlerarası Andlaşma, No: 4618, RG: 07.10.2021/31621 https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/1 0/20211007M1-1.pdf
Olgun, H. (2026). İklim Kanununa Muhalefet: TBMM Genel Kurul ve Çevre Komisyonu Görüşmeleri Üzerine Nitel Bir Analiz. İDEALKENT, 51, 1-12. https://doi.org/10.31198/idealkent.1899250
Ömürgönülşen, U. (1997). The Emergence Of A New Approach To The Publıc Sector: The New Publıc Management. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 52(01). https://doi.org/10.1501/SBFder_0000001998
Özen, E. (2025). İklim Kanunu ve Whistleblowing (Sivil Elçilik). Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 21. Yüzyılda Hukukun Dönüşümü Sempozyumu, Ankara/Türkiye.
Özer, M. A. (2005). Günümüzün yükselen değeri: Yeni kamu yönetimi. Sayıştay Dergisi, (59), 3-46.
Peters, B. G. (2015). Policy Capacity in Public Administration. Policy and Society, 34(3-4), 219-228. https://doi.org/10.1016/j.polsoc.2015.09.005
Pollitt, C. (2007). Decentralization: A Central Concept in Contemporary Public Management. in Ewan Ferlie, Laurence E. Lynn, and Christopher Pollitt (Ed.), The Oxford Handbook of Public Management, https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199226443.003.0017
Pynnönen, A., ve Takala, T. (2014). Apposition, Contradiction, Conflict and Domination: The Competing Discourses of The Finnish Municipal Manager. International Journal of Public Sector Management, 27(7), 581-597. http://dx.doi.org/10.1108/IJPSM-04-2014-0057
Sakdiyakorn, M., ve Voravivatana, S. (2015). New Public Management From A Human Resource Perspective: The Case of Thailand. Thai Journal of Public Administration, 2, 125 - 150.
Saran, U. (2004). Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma. Ankara: Atlas Yayıncılık.
Sevinçli, B. G. (2025). Türkiye’nin 7552 Sayılı İklim Kanunu: Kentler ile Yerel Yönetimlerin Rolü ve Sorumlulukları Üzerine Akademik Bir Değerlendirme. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 8(2), 129-142. https://doi.org/10.59886/tsbder.1751317
Sobacı, Mehmet Zahid (2014). İdari Reform ve Politika Transferi Yeni Kamu İşletmeciliğinin Yayılışı. Bursa: Dora Basım Yayın Dağıtım.
Tokcan Ercan, F. P. (2025). Sürdürülebilirlik Raporlamalarının İklim Kanunu ile İlişkisi [Yayınlanmamış Bildiri]. Türk Hukukunda İklim Değişikliği ile Mücadele Alanında Güncel Gelişmeler Sempozyumu Aralık 2025, İstanbul/Türkiye.
Tolofari, S. (2005). New Public Management And Education. Policy Futures İn Education, 3(1), 75-89. https://doi.org/10.2304/pfie.2005.3.1.11.
Wiesel, F., ve Modell, S. (2014). From New Public Management to New Public Governance? Hybridization and İmplications for Public Sector Consumerism. Financial Accountability ve Management, 30(2), 175-205. https://doi.org/10.1111/faam.12033
Yaman, K. (2025). İklim Kanunu: Hayal Mi? Hedef Mi?. G. Gürçay (Ed.), Fareast 5th Internatıonal Conference On Socıal Scıences Nov 7 - 9, 2025 içinde (ss. 318-319), Bali/Endonezya
Yazıcı, R. (2025a). Türkiye’nin İlk İklim Kanunu’nun Tarım Sektörüne Potansiyel Etkileri. A. Kestane, A. Akıncı (Ed.), EMIDWORLD’25 3th International Congress on Economics Public Finance Business ve Social Sciences 13-15 NOVEMBER 2025 içinde, (ss.394-400), Bakü/Azerbaycan.
Yazıcı, R. (2025b). Türkiye’nin İlk İklim Kanunu’nun Başarı Sağlamasında Kurumsal Yapı ve Yönetişimin Önemi. Balkan ve Near Eastern Journal of Social Sciences 11, 88-93.
İndir
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Eserin telif hakkı yazara aittir.
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
Dergide yayımlanan yazılara telif ücreti ödenmez. Yayımlanan yazıların telif hakları yazara/yazarlara aittir. Bununla birlikte, dergi, bilimsel içeriğe evrensel açık erişimin desteklenmesini ve geliştirilmesini gözetir. Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 (CC BY-NC-ND 4.0) Lisansına uygun olarak, bilimsel kaynak gösterme ve atıf yapma kurallarına uygun olmak şartıyla, dergide yayımlanan yazıların, ticari amaç haricinde kopyalanmasına, düzenlenmesine, dağıtılmasına ve yeniden kullanılmasına izin verir.
