Yönetsel Akıl, Yapay Zekâ ve İstatistik

Öz

Çalışma, Foucault’un “Yönetimsellik” makalesinde belirttiği, 16. ve 18. Yüzyıllar arasında İstatistiğin modern Aklın merkezine yerleşmesi tartışması ile başlamaktadır. “Nüfusun yönetimi” olarak görülen bu yeni yönetsel Akıl normal dağılım karinesi etrafında norm ve normalliği hayatın merkezine yerleştirmektedir.

İzleyen bölümde ise “beyaz yakalılar” Marks’ın nispi artı değer kavramı çerçevesinde makine benzeri işlev gören ve verimlilik artışı sağlayan işgücü unsuru olarak tanımlanmaktadır. 19. Yüzyılın başında makineli üretim ve fabrika olgusu mavi yakalı işgücünün daha verimli çalışmasını ve vasıfsızlaşmasını sağlarken aynı şeyi bugün yapay zekâ, beyaz yakalı emek üzerinde gerçekleştirmektedir. Yapay zekâ beyaz yakalıların verimliliğini artırarak beyaz yakalı emeğin proje başına ücretini ucuzlatırken, beyaz yakalıların vasıfsızlaşmasına da yol açmaktadır.

Son bölümde ise Yanis Varoufakis’in tekno-feodalizm kavramı Varoufakis’in tanımladığından daha geniş bir şekilde tanımlanmakta; tekno-feodal lordlar yapay zekâ ve Google gibi tarama motorlarını kontrol eden sermayedar kesim olarak anlaşılmaktadır. İstatistiğin normallik karinesine geri dönerek tekno-feodal lordların yeni bir norm ve normallik tanımlama gücü kazanarak insanlığın Aydınlanma Çağından beri elde ettiği bilgi birikimini dönüştürerek yeni bir Akıl sistemi kurma kapasitesine ulaştığının altı çizilmektedir. Yeni feodalite, Orta Çağ feodalitesindeki gibi Kilise’nin rasyonalitesi üzerinden değil ama tekno-feodal lordların kontrolü altında post-truth kavrayışı üzerinden yeni bir akıl sistematiği kurma eğilimindedir. Gerçekliğin zemini çoklulaştırılarak insanlığın gerçeklik algısı darmadağın edilmektedir.